عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )
43
مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى
كمي پس از سالهاى ميانى نيمه دوّم قرن هفتم هجرى است « 1 » ، كاشاني به دنياي صوفيان قدم مىنهد وبه جستجوى آرامش در اين وادى مىپردازد . بدون شك نظري گذرا به پيشينهء سلسلهء كاشاني وچگونگى تصوّف در اين روزگار ، به درك چرائى جذب كاشاني به آن كمك بسيارى خواهد كرد . 4 - پيشينهء طريقت كاشاني آن گونه كه در ميان تذكرهنويسان وبر شمارندگان ناموران سلسلههاى مختلف صوفيان مرسوم است ، نمىتوان كاشاني را در ميانهء يكى از اين سلسلهها نام برد وأو را همچون يكى از مشايخ اين فرق ، مذكور داشت ، همان گونه كه نمىتوان أو را از سرسپردگان طريقتى خاص - كه مخصوصا در قرون بعدى جلوه ورونقى ويژه يافت - بشمار آورد . اين مطلب را پس از اين ، بشرح باز خواهيم نمود . امّا به هر روى ، از آنجا كه گروهى از نويسندگان ، كاشاني را از مشايخ سلسله سهرورديّه برشمردهاند « 2 » ، ونيز براي دريافتن تصويرى روشنتر از أوضاع صوفيان روزگار كاشاني - كه أو را به اين جرگه فرا خواند - نگرشى كوتاه به پيشينهء تصوّف ووضعيّت آن در زمان كاشاني مناسب مىنمايد . پيشينهء تصوّف مراحل گونهگون پيدايش ورشد وسرانجام تغيير چهرهء تصوّف به عرفان علمي را به
--> ( 1 ) . به احتمال قوى ورود كاشاني به وادى تصوّف پس از سال 678 ه . ق صورت گرفته است ، چه نجيب الدين علي بن بزغش شيرازي ، أستاذ اولين أستاذ كاشاني - درباره اين أستاذ در صفحات بعد سخن خواهيم گفت - تا اين سال در قيد حيات بوده است ، وبصورت معمول شاگردان در زمان حيات أستاذ به دستگيرى نمىپرداختهاند . بيفزايم كه أستاذ كاشاني وأستاذ آن أستاذ ، هر دو در يك شهر مىزيستهاند واين نكته احتمال اينكه أستاذ كاشاني ، در زمان حيات أستاذ خود ودر همان شهري كه أستاذ حضور دارد ، شاگردى پذيرفته باشد را بسيار ضعيف مىكند . ( 2 ) . نمونه را بنگريد به : طرائق الحقائق ج 2 ص - 312 ، تاريخ أدبيات إيران ج - 3 ص - 166 .